ប្រភពបុរេអង្គរ និងអត្ថន័យនៃពិធីច្រត់ព្រះនង្គ័លតាមបដិមាកម្ម

ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ​ត្រូវបាន​គេ​ប្រារព្ធ​ធ្វើឡើង​ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ​នៅក្នុង​ខែ​ពិសាខ ឯ​វាល​ព្រះមេរុ ស្ថិតនៅ​ពី​ខាងជើង​នៃ​ព្រះបរមរាជវាំង​សព្វថ្ងៃ នៅរាជធានីភ្នំពេញ និងឆ្នាំខ្លះធ្វើនៅតាមខេត្តនោះ គឺ​មាន​ប្រវត្តិ​ដ៏​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ, ហើយឆ្នាំ២០១៩នេះ គឺប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី២២ ខែឧសភា នៅលើទឹកដីខេត្តតាកែវ។ ។​

យោងតាម​ការសិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​របស់​យើង ប្រភព​ឥណ្ឌា​នៃ​ព្រះរាជ​ពិធី​នេះ ​អាច​គូសបញ្ជាក់​ប្រាប់​យើង​តាមរយៈ​រឿង​រាមា​យ​ណៈ​ឥណ្ឌា  និង​រឿង​រាមកេរ្តិ៍៑​ខ្មែរ ដែល​ជា​ភស្តុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​មួយ​កាត់ថ្លៃ​ពុំ​បាន​ឡើយ។ រាល់​ការបកស្រាយ​ខុស​ពី​នេះ គឺជា​ការភាន់ច្រឡំ​មួយ​យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ហើយ​វា​ក៏​មាន​លក្ខណៈ​បញ្ច្រាស​ពី​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ពិតផង​ដែ​រ។​
ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ​គឺជា​ព្រះរាជ​ពិធី​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​បំផុត បន្ទាប់​ពី​ព្រះរាជា​អភិសេក​ ជាពិធីមួយស្ថិតក្នុងចំណោម​ពិធី​ផ្សេងៗឯទៀត​ប្រចាំឆ្នាំ។ នៅ​ប្រទេស​ឥណ្ឌា​បុរាណ និងនៅ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា​យើង ការប្រកប​របរ​កសិកម្ម​ជាមុខរបរ​ចម្បង ដោយ​ពឹងពាក់​ទាំងស្រុង​លើ​ស្រូវ​អង្ករ និង​ភោគ​ផលដំណាំ​ដទៃៗ​ទៀត (បច្ចុប្បន្ន ប្រជានុរាស្ត្រខ្មែរប្រកបមុខរបរធ្វើស្រែ-ចម្ការពី ៨៣ ទៅ ៨៥%)។​

ចំណាស់​នៃ​ព្រះរាជ​ពិធី​នេះ ​ក៏​អាច​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​តាមរយៈ​វិស័យ​បដិមា​សាស្ត្រ​បុរាណ​ខ្មែរ ដូចជា​ចម្លាក់​នា​នានៅសម័យ​បុរេ​អង្គរ និង​អង្គរ ​មានដូចជា​រូបសំណាក​តំណាង​ព្រះរាម​កាន់​ព្រះ​នង្គ័ល​នៅ​នឹង​ដៃ ដែលគេ​ហៅ​ថា​ ពល​រាម ឬ​រាម​ទេព​។ យើង​សូម​រំលឹក​ថា ចម្លាក់​ពល​រាម​នេះ ​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅ​បាត​ប្រាសាទភ្នំដា (ខេត្តតាកែវ) ស្ថិត​ក្នុង​អំឡុង​សតវត្សរ៍​ទី៥-៦ នៃ​គ្រិស្ត​សករាជ ហើយ​សព្វថ្ងៃ​នេះកំពុងស្ថិតក្រោមការ​ថែរក្សា​នៅក្នុង​សារមន្ទីរ​ជាតិ​នៅក្នុង​រាជធានីភ្នំពេញ​។ ចម្លាក់​របស់​ព្រះ​អាទិទេ​ព ខាង​លើ​នេះ ​ក៏​ត្រូវបាន​គេ​ឆ្លាក់​នៅលើ​ក្បាច់​ហោ​ជាងនៃ​ប្រាសាទ​បន្ទាយស្រី ដែល​ត្រូវបាន​សាងសង់​ឡើង​នៅក្នុង​ឆ្នាំ​៩៦៧ នៃ​គ្រិស្តសករាជ​ផងដែរ។ ទាំងនេះ​ ជា​ឯកសារប្រយោល​នៃ​ការ​ប្រារព្ធ​ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​យ៉ាង​ពិតប្រាកដ។​

ចម្លាក់ពលរាមកាន់ព្រះនង្គ័លនៅក្នុងស.វ.ទី៥-៦នៃរចនាបថភ្នំដា សព្វថ្ងៃនេះតម្កល់ទុកក្នុងសារមន្ទីរជាតិភ្នំពេញ

សេចក្តី​កត់សម្គាល់​ខាងលើ​នេះ ​មិន​បាន​ធ្វើឱ្យអ្នក​បុរាណវិទ្យាយើង​ភ្ញាក់ផ្អើល​នោះទេ។ ពីព្រោះ​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា ដែល​បាន​ចាក់​ឫសគល់​យ៉ាងជ្រៅ​ទៅ​ហើយ​នៅក្នុង​ព្រះរាជាណាចក្រ​នគរ​ភ្នំ (​ហ្វូណន​) ប្រមាណ​ជា ២.០០០ឆ្នាំ​មកហើយ​នោះ បាន​នាំមក​នូវ​ប្រពៃណី​ពី​ឥណ្ឌា ដែល​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹង​វិស័យ​សាសនា និង​របប​គ្រប់គ្រង​រៀបចំ​ប្រទេស​តាម​បែប​រាជាធិបតេយ្យ៘ ប្រពៃណី​បែប​ឥណ្ឌា​និយម​ទាំងនោះ​ ក៏​បាន​ក្លាយទៅជា​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ ដោយ​មាន​ការ​វិវឌ្ឍបន្តិច​ម្តងៗ តាម​ផ្នត់គំនិត​ខ្មែរ​រហូត​ដល់​បច្ចុប្បន្ន។ សេចក្តី​ដែល​បាន​អះអាង​ខាងលើ​នេះ ​​ជា​សក្ខីកម្ម​មួយ​​ចង្អុលបង្ហាញ​នូវ​ឥទ្ធិពល​នៃ​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនានិង​ពិធី​កម្ម​មួយចំនួន​បែប​ព្រាហ្មណ៍​និយម​របស់​ឥណ្ឌា​លើ​សង្គម​ខ្មែរ​យើង។​
​​នៅក្នុង​សម័យ​បុរេ​អង្គរ (មុនអង្គរ) ឬ​អង្គរ ​ជាពិសេស​ក្រោយមកនៅសម័យ​ឧដុង្គ គេ​ឃើញ​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ដែល​ជា​ម្ចាស់​ដែនដី​នៃ​កម្ពុជ​រដ្ឋ ទ្រង់​ប្រារព្ធ​ព្រះរាជ​ពិធី​ដ៏​សំខាន់​ខាងលើ​នេះ​ផ្ទាល់​ ហើយ​មុន​គេ​នៅ​ក្នុង​ខែ​ពិសាខ គឺ​ក្នុង​ពេល​ដែល​ភ្លៀង​ចាប់ផ្តើម​ធ្លាក់​តិចៗជា​បណ្តើរៗ​លើ​ប្រថពី (ផែនដី)។ ថ្វី​ត្បិត​តែ​ការ​ប្រារព្ធ​ពិធី​នេះគ្រាន់តែ​ជា​និមិត្តរូប​ក៏ពិតមែន (ពីព្រោះ​ព្រះ​រាជា​យាង​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​តែ​៣ជុំ​នៅលើ​វាល​ព្រះ​ស្រែ​តែប៉ុណ្ណោះ) ក៏ប៉ុន្តែ​ពិធី​នេះ ​បង្កប់​ទៅ​ដោយ​​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ស៊ីជម្រៅ​គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍​ក្រៃលែង។

ព្រះរាជ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ដោយ​ព្រះបាទ​សម្តេចព្រះ​នរោត្តម​ សីហនុ មុន​ឆ្នាំ១៩៧០

នៅលើ​ទីតាំង​ព្រះបរមរាជវាំង​ចាស់​អង្គរ​ធំ (​បាយ័ន​)

ប្រការនេះ បានរំលឹក​អំពី​ទឹក​ព្រះទ័យ​របស់​ហ្លួង (ព្រះមហាក្សត្រ) ​ក្នុង​វិស័យ​កសិកម្ម​​។ ការណ៍​ដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ឬក៏​តំណាង​ព្រះរាជា ​(ស្តេច​មាឃ)  និង​ព្រះ​អគ្គមហេសី (​នាង​មេ​ហួ)​ បើក​រដូវ​ភ្ជួរស្រែ​ចម្ការ​មុនគេ​បង្អស់​នោះ ​វាគឺជា​ការបង្ហាញ​នូវ​ការ​យក​ព្រះ​ទ័យ​ទុកដាក់​យ៉ាង​ខ្លាំងក្លា​របស់​ទ្រង់​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម ដែល​ជា​អាទិភាព​ចម្បង​របស់​ជាតិ​។ បើទោះបីជា​ត្រូវបាន​គេ​រកឃើញ​នៅក្នុង​ប្រទេស​ថៃ​បច្ចុប្បន្ននេះ​ក៏ដោយ វត្តមាន​របស់​គំនូរ​ខ្មែរ​​មួយចំនួននាសម័យបុរេអង្គរ (​សម័យ​ចេនឡា) ដែល​គេ​បាន​ឆ្លាក់​លើ​កុលាលភាជន៍​​ (ចាន ឆ្នាំង ក្អម…ធ្វើដោយដី) មាន​រូប​ព្រះរាជា​កំពុង​ភ្ជួរ​ស្រែក៏​ស្ថិត​ក្នុង​បរិបទ​វប្បធម៌​បែប​ព្រាហ្មញ្ញ​សាសនា​ដែរ។ ទាំងនេះ​ជា​ទិន្នន័យ​ប្រយោល​​ស្តី​ពី ​និរន្តរភាព​នៃ​ពិធីបុណ្យ​ច្រត់​ព្រះន័ង្គ​លរបស់​ជនជាតិខ្មែរ ដែល​គេ​មិន​អាច​បដិសេធ​បាន​ជាដាច់ខាត។ ម្យ៉ាងវិញទៀត​ គេ​ក៏​ជ្រាប​ផងដែរ​ថា ទាំង​ទម្លាប់​ ទាំង​គំនូរ​បុរាណ ពោល​​គឺ​សិល្បៈ​ក្នុង​សង្គម​ខ្មែរ ដែល​ត្រូវបាន​ផលិត ឬ​សូនឡើង​នោះ គឺ​សុទ្ធសឹងតែ​ពាក់ព័ន្ធ​ទៅនឹង​​ជំនឿ ​សាស​នាដែល​មាន​ទំនៀមទម្លាប់​ប្រជាប្រិយ​ជា​គ្រឹះ​ដ៏​រឹងមាំ។​
​ទន្ទឹមនឹងនេះ​ដែរ យើង​ក៏​ត្រូវ​ដឹង​ទៀត​ថា ជំនឿ​ប្រជាប្រិយ​ខ្មែរ រមែងតែងតែ​សង្កត់ធ្ងន់​លើ​លក្ខណៈ​វិសេសវិសាល​របស់​ព្រះរាជា​ខ្មែរ ដែល​ប្រកបដោយ​អច្ឆរិយ​ភាព។ ឈរ​លើ​ទស្សនៈ​នេះ អ្នកស្រុក​ភូមិ​ដែល​ជា​កសិករ​ជឿថា ព្រះរាជា​មាន​លទ្ធភាព​នឹង​បញ្ជា​លើ​ធម្មជាតិ​តាម​អំណាច​ស័ក្តិសិទ្ធិ ដែល​ទ្រង់មាន​ដើម្បី​នាំមក​នូវ​ភោគផល​ដ៏​ជាទី​ប្រសើរ​បំផុត។ ក្នុងន័យ​នេះ ​ការដែល​ព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ដែល​ជា​មហា​​បុរស​រដ្ឋ​ភ្ជួរស្រែ​មុនដំបូង​គេ ឬ​បើ​និយាយ​ម្យ៉ាងទៀត ​ការដែលព្រះអង្គប្រកាស​បើក​ពិធី​ដា​ស្រូវ​ មានន័យថា ព្រះអង្គ​នឹង​ធ្វើឱ្យ​ធញ្ញជាតិ​លូតលាស់​មាន​ផ្លែផ្កា។ នោះ​គឺជា​អ្វីមួយ ដែល​ជា​សេចក្តីត្រូវការ និង​សង្ឃឹម​របស់​​សង្គម​មនុស្ស។​

តាមពិត​ទៅ​ ការបង្កើត​ផលិតផល​ស្រូវ​អង្ករ ឬក៏​ផលដំណាំ​ផ្សេងៗ ដូចជា​ពោត សណ្តែក ល្ង ដោយ​ព្រះរាជា​តាមរយៈ​ព្រះរាជ​ពិធី​ខាងលើនេះ បណ្តាលមកពី​កត្តា​ចម្បង​មួយ គឺ​លក្ខណៈ​ស័ក្តិសិទ្ធិ​របស់​តួអង្គ «​ស្តេច​» ក្នុង​ក្រសែភ្នែក​របស់​ប្រជានុរាស្ត្រ។ មានន័យ​ថា ផលដំណាំ​ពុំមែន​ស្ថិត​នៅ​ត្រឹម​តែ​ការដាំដុះ ​បច្ចេកទេស ឬ​សេដ្ឋកិច្ចនោះទេ ពោល​គឺ​​ប្រាកដជា​បណ្តាលមកពី​ពិធី​កសិកម្ម​នេះ​ឯង។ ដូច្នេះ​យើង​ឃើញថា បើ​ពិធី​កសិកម្ម​ខាងលើនេះ ​មាន​ការខកខាន ​ប្រាកដ​ជា​ផលដំណាំ​នឹង​ខ្សត់ខ្សោយ​ រហូត​ដល់​ទីបំផុតប្រជានុរាស្ត្រ​ក៏ត្រូវ​ដាច់បាយ​ក្រហាយ​ទឹក​ពុំខាន​ឡើយ។​
សរុបសេចក្តី​មក ​ខ្មែរ​យើង​ប្រារព្ធ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល​នេះ​ឡើង តាម​ប្រពៃណី​ព្រាហ្មណ៍ ​បែប​ជំនឿ​លើលក្ខណៈ​ពិសិដ្ឋ​របស់​អំណាច «​ស្តេច​»  ហាក់ដូចជា​មាន​លក្ខណៈ​ចាស់​ជាង​ជំនឿ​បែប​ឥណ្ឌា​និយម។ ត្រង់នេះ​យើង​ឃើញ​យ៉ាង​ច្បាស់លាស់​នូវ​លក្ខណៈ​សំយោគ​នៃ​ប្រព័ន្ធ​គំនិត​ខ្មែរ។ តាមពិត​ទៅ​បុណ្យ​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល និង​ប្រពៃណី​ខ្មែរ​សុទ្ធសាធ​មួយចំនួន​ទៀតពាក់ព័ន្ធ​នឹង​ការដាំដុះ​មាន​លក្ខណៈ និង​អត្ថន័យ​ស្រដៀង​គ្នា ព្រោះ​ថា ​ទោះការអនុវត្ត​ពិធី​នោះ​ប្រកប​ដោយ​លក្ខណៈ​ព្រាហ្មណ៍​ក្តី ឬ​ជី​វច​ល​និយម​ក្ដី វា​រមែងតែងតែ​នាំមក​នូវ​ភោគផល​យ៉ាងច្រើន​ជា​អតិបរមា។ ដូច្នេះ​ពិធី​ច្រត់ព្រះនង្គ័ល ដែល​ប្រារព្ធ​តាម​ឆន្ទៈ​របស់​ប្រជានុរាស្ត្រ​មាន​ឧត្តមគតិដ៏​ខ្ពង់ខ្ពស់​គឺ​ ផ្តល់​នូវ​ការលូតលាស់​លើ​វិស័យ​កសិកម្ម។ អ្វីមួយ​ដែល​នាំ​សង្គម​ខ្មែរ​ឈានទៅរក​វឌ្ឍនភាព​កំពូល​នា​សម័យ​មហានគរ​ គឺការគ្រប់គ្រង​ទឹក៕

– ដកស្រង់ចេញពីឯកសាររបស់លោកបណ្ឌិត មីសែល ត្រាណេ  ជំនាញបុរាណវិជ្ជា

– ពិនិត្យ សម្រួល និងដាក់រូបភាពបន្ថែមដោយលោក រក្សា ខ្មែរ

សហគមន៍សម្បូរសប្បាយ

ប្រភព៖ សហគមន៍សម្បូរសប្បាយ (ស៣)